As Vinalias romanas, as grandes festas vinícolas da Antiga Roma.

25 de Setembro do 2022
Mosaico romano.

Algunhas das grandes festas vinícolas do mundo romano foron as denominadas Vinalias. Dúas celebracións populares levaban este mesmo nome, tendo por unha banda as Vinalia Priora e pola outra as Vinalia Rustica, tamén coñecidas como Posteriora. Tratábanse de festividades nas que os romanos honraban aos deuses Venus e Xúpiter coa esperanza de que as colleitas dese ano fosen prósperas. Mentres que Xúpiter simbolizaba o viño nos ámbitos relixioso e ritual, Venus era a representante do viño consumido no ámbito doméstico, na vida cotiá.

Abril, tempada primaveral e mes sinónimo de floración e xerminación da natureza. A festividade vinícola das Vinalia priora acontecía cando o calendario romano sinalaba o 23 de abril. Este era un evento que xiraba en torno ao viño e á vendima e con ela dábase inicio ao proceso de vinificación. A modo conmemorativo degustábase o viño novo e realizábanse libacións a Xúpiter co viño da colleita anterior.

Outra serie de festas de semellante índole eran as Vinalia rustica, as cales sucedían uns meses máis tarde, o 19 de agosto. Varrón asegura que estaban adxudicadas á Venus Obsequens (“Complacente”), coincidindo co aniversario da construción do templo consagrado á divindade, no 295 a.C. (A Lingua Latina, 6, 20). Sen embargo, a orixe máis famosa das Vinalia Rustica ten como protagonistas a Turno e Mecencio, rei de Etruria, na súa loita contra Eneas. Eneas suplicoulle a Xúpiter que o triunfo fóra seu, prometéndolle a cambio unha gran parte da colleita de viño obtida en territorio romano. O vencedor foi este último, polo que ao deus lle foron adicadas.

As Vinalia Rustica estaban consagradas a Xúpiter e oficiadas polo flamen dialis, o sacerdote do deus. Varrón recorda na súa Lingua Latina (Libro VI, 16) a celebración das Vinalia rustica e, máis concretamente, as funcións que recaían no sacerdote. O flamen dialis ofrecía sobre un altar os sacrificios a Xúpiter, entre os que destacaba o dunha cordeira; recollía o primeiro acio, un sinxelo xesto que autorizaba a recollida de uva anual, e tamén tentaba presaxiar como sería a vindeira vendima.

“Xa están atadas as vides, xa a plantación ofrece o descanso á podadeira, xa o viñador canta o fin dos seus traballos, rematadas as súas fileiras e, sen embargo, a terra hai que atendela de continuo [...] e temer a Xúpiter, cando as uvas están xa maduras” (Virxilio, Geórgicas, II, 417-419). As Vinalia rustica gozaban dunha gran relevancia xa que nelas implorábase que o clima fose propicio para que as colleitas do sucesivo ano foran abondosas. Os viticultores confiaban en Xúpiter, administrador do clima, das tempestades e das choivas, e pedían o seu favor para que a maduración das uvas non se malograse durante o seu ciclo.

 

Imaxe: Detalle do mosaico de "A Vendima", Casa do Anfiteatro, s. III d.C. Museo Nacional de Arte Romano de Mérida.