Unidades tradicionais de medida

19 de Setembro do 2024
1

No museo temos unha colección de olas e garrafóns. As primeiras, ao contrario que os segundos (que son recipientes), son unha unidade de medida vixente en Galicia dende a implantación do Sistema Métrico Decimal mediante Real Decreto do 14 de novembro de 1879). Este sistema de medición é unha institución social, é dicir, abonda con que exista suficiente acordo en relación ao patrón para que sea considerada válida. 

O resultado disto é a existencia de variantes na medida en cada país e, dentro deles, en cada rexión, provincia e incluso municipios. Este caos nas unidades de medida só foi posible nun mundo pouco globalizado e con transaccións comerciais limitadas, maiormente no ámbito local ou comarcal, moi lonxe do concepto que temos hoxe en día de comercio. Esta diversidade de medidas obrigaba a laboriosos cálculos para atopar as equivalencias e para non cometer erros nos contratos de compra-venda entre as persoas residentes en distintas zonas. Exemplo disto é o que escribe Avelino Sierra Fernández neste blog ao comentar as diferenzas de capacidade dos moios entre a parroquia de Parderrubias (Salceda de Caselas, Pontevedra) e outras próximas: 

“En Parderrubias, Pereira de Montes e Mezquita, tiña a maior capacidade de toda a contorna, equivalendo a 147,60 litros do actual sistema; en Proente, Faramontaos, Entrambosríos e Forxas das Viñas, 139,40 litros; en Olás e Corvillón, 131,20 litros; en Vilar de Paio Muñiz, 123 litros. Nas tres primeiras Freguesías, o moiodividíase en 12 cuartas, de 24 cuartillos (cuartillo= 0,5125 litros). No resto das Freguesías, o moio dividíase en 10 cuartas ou 8 olas, así que a ola de Proente, Faramontaos, Entrambosríos e Forxas das Viñas equivalía a 17,40 litros; a de Olás e Corvillón, a 16,40 litros; e a de Vilar, a 15,30 litros”.

Aínda así, hoxe en día non é de extrañar que aínda queden residuos deste método nas contornas xeográficas, herdanza dos antepasados. 

A continuación deixamos unha lista de equivalencias para líquidos na provincia de Ourense, recollida deste blog  

 

Moio

4 canadas / 8 moios

256 cuartillos

145,92 litros

Canado

2 olas ou 4 cuartas

64 cuartillos

36,48 litros

Ola

2 cuartas

32 cuartillos

18,24 litros

Cuartas

16 cuartillos

 

9,12 litros

Azumbre

4 cuartillos

 

2,28 litros

Cuartillos

20 onzas

 

0,57 litros

Azume

1/2 cuartillo

 

0,28 litros

Onzas

   

0,029 litros