O viño passum, posible antecedente do tostado do Ribeiro.

19 de Junio do 2021
Recolleita das uvas, Santa Costanza, ca. 350 d.C.

Era o néctar dos imperecedeiros deuses e unha bebida eternamente desfrutada polo resto dos mortais. Ao longo da Antigüidade o viño converteuse nun símbolo de distinción e festexo nos eidos cultural e social, ao mesmo tempo que conformaba a base da dieta diaria das lonxanas sociedades gregas e latinas.

Estes caldos contaban con fins tan variados e eran tan versatis dentro das prácticas gastronómicas que ben se podían empregar para a conservación de alimentos, para a elaboración de salsas e tamén para adozar algúns pratos, polo que moitas veces incluso servía como un axeitado sustituto da mel.

A denominación dos viños en época antiga habitualmente derivaba do lugar de procedencia, e é por iso que a este viño paso tamén se lle chamaba cretico ao producirse en rexións cretenses. De igual xeito podía recibir o seu nome dependendo da uva empregada ou incluso a partires das sensacións que se producían no padal daquel que o consumía. Noutros casos derivaba dos procesos de vinificación, como ocorre co viño passum en cuestión.

Xa no século VIII a.C. o autor grego Hesíodo sinalaba que era necesario levar á casa os acios, para logo poñelos ao sol durante dez días e dez noites, e finalmente deixalos repousar cinco días máis á sombra. Era entón cando estaba listo para o seu consumo (Os traballos e os días, 609-614).

Polibio comenta nas súas Historias (XII, 2.5) a súa semellanza coa apariencia dos figos e dos dátiles, rememorando na súa escrita o fino aroma e o delicioso sabor doce cando se misturaba con agua, asegurando que lle recordaba ao viño con mel, daquelas un tipo de bebida de especial calidade.

Pero quen chegou a ser máis descritivo á hora de relatar o proceso de elaboración foi Columela, agrónomo romano coñecido polo seu De Re Rustica, un tratado que compendia toda unha serie de temas relacionados coa agricultura, a gandeiría e que permite achegarnos aos procesos de elaboración de diversos alimentos da súa época. Columela conta que para facer o viño passum debíanse escoller os mellores e máis maduros acios de uva, colocalos despois ao sol sobre estacas unidas por varais e cubrilos polas noites para que non se viran afectados polo rocío. Unha vez secos desgranábanse e botábanse estes grans xunto con mosto dentro dunha tinalla. Cando pasaban seis días metíanse nun capacho e prensábase para obter o passum.

Este mosto resultante almacenábase en vasillas abertas durante vinte ou trinta días para que fermentase, e a continuación as tapas eran seladas herméticamente con xeso cuberto cun anaco de coiro (De Re Rustica, XXXIX, Cómo se hace el vino de pasas).

A través das fontes documentais sabemos que o viño passum adoitaba elaborarse con uvas moi maduras secadas ao sol, o que o convertía nun viño moi espeso e sumamente doce, de ahí que pertenza á categoría dos vina dulci ou viños doces, aínda que outra boa forma de facer que esa concentración de azucre e alcol aumentasen era quentándoo, obtendo de esa forma os chamados viños cocidos —ou vina cocta—.